Lincoln Electric Türkiye, Kaynak Hatalarını Önlemeye Yönelik İpuçları Paylaştı

Lincoln Electric Türkiye, kaynak sektörü için deÄŸer taşıyan konular hakkında önemli bilgiler paylaÅŸmayı sürdürüyor. Lincoln Electric Türkiye uzmanları, kaynak hatalarını önleme yollarını paylaşıyor. Bu öneriler kapsamında iÅŸletmeler gereksiz harcamalarını düÅŸürerek, verimliliÄŸi ve rekabetçiliÄŸi de arttırabiliyor.

Kaynak hataları genellikle kaynak uygulamasına yönelik gözden kaçmış olan basit ihmallerden kaynaklanıyor. Bu ihmaller çoÄŸu zaman malzeme ve baÄŸlantı tasarımına yönelik basit eÄŸitimlerin eksikliÄŸinden doÄŸuyor. Sebep her ne olursa olsun sıcak ve soÄŸuk çatlak, yetersiz nüfuziyet, cüruf kalıntısı, bindirme hatası gibi kaynak hataları imalatta gecikmelere ve tamir gereksinimlerine sebebiyet veriyor. Bu sebeple iÅŸletmeler tasarruf ve verimlilik noktasında olumsuz etkileniyor. Hatalı bir parça üretildiÄŸinde firma bunu tespit etmek ve düzeltmek için zaman, iÅŸ gücü ve para kaybediyor. Bunların da ötesinde; hatalı iÅŸ parçasının gözden kaçması durumunda güvenlik sorunlarına ve firma imajının zedelenmesine neden olabiliyor.

Alınacak basit önlemler sayesinde iÅŸletmeler kaynak hatalarından korunabiliyor, gereksiz harcamalardan kaçınabiliyor hem de verimliliÄŸi artırarak rekabetçiliÄŸi güçlendirebiliyor.

Lincoln Electric Türkiye uzmanlarından kaynak hatalarından korunmaya yönelik 6 ipucu;

1. Mümkün olan durumlarda düÅŸük hidrojenli dolgu malzemesi kullanmak

Birçok üretici, düÅŸük hidrojen içerikli örtülü elektrot ve özlü teller kullanıyor. Ferritik yapılı çeliklerin kaynağında bu tip ürünlerin kullanımı hidrojen çatlağı (soÄŸuk çatlak) oluÅŸumunu önlemede avantaj saÄŸlıyor. Bu tip çatlaklar, kaynak metalinin soÄŸumasından bir saat ila birkaç gün içerisinde ortaya çıkabiliyor. Temelde, kaynaklanan malzemede oluÅŸan iç gerilimler ve hidrojen içeriÄŸi bu duruma yol açıyor. Kalın malzemeler, kaynak sonrası daha hızlı soÄŸuma ve daha fazla iç gerilim oluÅŸması sebebi ile daha fazla çatlama eÄŸilimi gösteriyor. Yüksek mukavemetli çeliklerde de eÄŸilim görece yüksektir.

H4 ve H8 gösterimli kaynak dolgu malzemeleri bu anlamda cazip ürünler olarak nitelendirilebilir (100 g kaynak metalinde en fazla 4 ve 8 mililitre Hidrojen anlamındadır).

2. BirleÅŸim yüzeylerinin düzgün hazırlanmasına ve birleÅŸim tasarımına özen göstermek

“Düzgün hazırlanmış birleÅŸim yüzeyleri ve uygun birleÅŸim tasarımı” özellikle sıcak çatlağı önleme açısından çok önem taşıyor. BirleÅŸim tasarımı uygun olmadığında; geniÅŸ kaynak dikiÅŸlerinin oluÅŸturulması gereksinimi ortaya çıkabiliyor. Kaynak dikiÅŸ yüksekliÄŸinin geniÅŸliÄŸine kıyasla düÅŸük olması ile dikiÅŸin orta kısmında zayıf ve yüksek gerilimli bir yapı oluÅŸabiliyor. Bu tip durumlarda kaynak metalinin ortasında henüz soÄŸuma esnasında iken çatlama meydana gelebiliyor. Mümkün olduÄŸu durumlarda kaynakçının kök pasoya kolayca ulaÅŸabileceÄŸi bir ÅŸekilde tasarım yapmak tercih edilmelidir. DikiÅŸ geniÅŸlik ve yükseklik oranı standartlara uygun ayarlanmalıdır.

3. Ön ısıtma ve kaynak sonrası ısıl iÅŸlemin saÄŸlıklı uygulanması

Yüksek dayanımlı çelikler (yüksek alaşım elementi ve/veya karbon içerebilirler) ve bazı diÄŸer malzemeler “çatlama eÄŸilimleri” nedeni ile kaynak hatalarına duyarlıdır. Bu tip malzemelerin sünekliÄŸi düÅŸük olduÄŸundan kaynak sonrası soÄŸuma ile yüksek iç gerilimlerin oluÅŸması muhtemel. Hızlı soÄŸuma durumunda ısıya tabi bölgede martensit oluÅŸumu da beklenebiliyor. Bu bölgelere yönelik hidrojen kaynaklı çatlak potansiyeli öngörülebilir. Bu tip malzemelerin kaynak öncesi, kaynak prosedürüne uygun olarak belirlenmiÅŸ sürede uygun “ön ısıtma sıcaklığına” getirilmesi beklenir. Bu ÅŸekilde ısıya tabi bölgede hızlı soÄŸuma kaynaklı martensit oluÅŸumu engellenir ve daha sünek bir yapı elde ediliyor. Bu durum ayrıca büzüÅŸme gerilimlerini de azaltıyor.

Kaynak prosedürüne uygun olarak “kaynak sonrası ısıl iÅŸlem” yapılması da önemlidir. Bu uygulama kaynaklı malzemedeki iç gerilimin düÅŸmesini saÄŸlıyor. Ayrıca bu sayede malzemedeki hidrojen uzaklaşır ve soÄŸuk çatlak oluÅŸumu engelleniyor.

4. Ana malzeme mukavemetine uygun kaynak dolgu malzemesi seçilmesi

Uygun dolgu malzemesi seçimi kaynak hatalarını azaltmak açısından önemlidir. ÇoÄŸu uygulamada ana malzemenin akma ve kopma dayancına uygun kaynak dolgu malzemesi kullanmak temel kriterdir. Kaynak dolgu malzemesin dayanımı ana malzemeye mümkün olduÄŸunca yakın olmalıdır. Yüksek dayanımlı bir malzeme ile düÅŸük dayanımlı bir malzemenin kaynağı söz konusu olduÄŸunda, düÅŸük dayanımlı malzemeye uygun kaynak dolgu malzemesi seçilir. Bu sayede daha sünek ve dolayısı ile çatlama eÄŸilimi daha düÅŸük kaynak baÄŸlantısı elde edilir. Bazı tip köÅŸe kaynaklarında veya kısmi nüfuziyetli tasarlanmış kaynaklarda ana malzeme mukavemetini karşılamayan kaynak dolgu malzemelerinin kullanıldığı durumlar söz konusudur. Bu sayede kaynaktaki iç gerilimler en aza indirgenmiÅŸ olabiliyor.

5. Kaynak dolgu malzemesinin uygun şekilde muhafaza edilmesi ve taşınması

Kaynak dolgu malzemelerinin nem alması, toz, yaÄŸ ya da baÅŸka ÅŸekilde kontamine olması kaynak hatalarına yol açabiliyor. Bu sebeple stok alanı önemlidir. Ürünler kuru alanlarda ve orijinal ambalajında stoklanmalıdır. Ä°deal ÅŸartlarda stok alanı ile kaynak sahasının aynı sıcaklıkta olması beklenir. Bu ÅŸekilde soÄŸuktan sıcaÄŸa geçme ile yoÄŸuÅŸma oluÅŸumu ve akabinde ürünün nem alması gibi olasılıklar engellenmiÅŸ oluyor. Paketin açılmadan önce kaynak sahası sıcaklığına gelmesinin beklenmesi ve akabinde açılması da benzer faydayı saÄŸlıyor.

Kaynak operatörlerinin eldiven giymesi ve bu ÅŸekilde elektrotlara temas etmesi de ellerinden ürüne nem geçmesini engeller. Kullanımda olmadığı zamanlarda makara tel ürünler poÅŸeti ile kapatılmalıdır. TaÅŸlama yapılan alanlar dolgu malzemesine çok yakın olmamalıdır. Aksi durumda partiküller kaynak telinin üzerine gelebilir ve inklüzyona sebebiyet verebilir. Örtülü elektrot söz konusu olduÄŸunda daima saklama ve kaynak öncesi kurutma gerekliliklerine uyulmalıdır.

6. Uygun eğitimin sağlanması

Kaynak hatalarının oluÅŸumuna yönelik eÄŸitimin önemi bugüne kadar yeterince vurgulanamamıştır. DoÄŸru eÄŸitim daha iyi kaynak tekniklerine, doÄŸru kararların alınmasına olanak tanır ve dolayısıyla kaynak uygulamasını olumlu etkiler. EÄŸitimler, kaynakçının daima önceden oluÅŸturulmuÅŸ kaynak prosedürlerine uymaları yönünde yönlendirmelidir. Yanma oluÄŸu, cüruf kalıntısı, gözenek gibi kaynak hatalarının nasıl giderilebileceÄŸi yönünde destekleyici olmalıdır. Özel malzemelerin hassas noktaları konusunda eÄŸitim verilmelidir. Tedarikçi konumundaki Kaynak Dolgu Malzemesi Üreticilerinin eÄŸitim olanakları araÅŸtırılmalıdır. Firmalar imkanları dahilinde kendi eÄŸitim programlarını da oluÅŸturabilirler.

Sonuç olarak kaynak prosedürlerine riayet eden ve kaynak uygulamalarına çeÅŸitli yönleriyle hakim olabilmiÅŸ bir kaynakçı, beklenilen kaynak kalitesinin elde edilebilmesinde ve kaynak hatalarının önüne geçilebilmesinde kayda deÄŸer bir önenme sahiptir.