Türkiye Çelik Üreticileri Derneği Genel Sekreteri Veysel Yayan, Şubat sayımıza özel çelik sektörünün 2022 yılını değerlendirerek 2023 yılı beklentileri paylaştı

Türkiye Çelik Üreticileri DerneÄŸi Genel Sekreteri Veysel Yayan, Åžubat sayımıza özel çelik sektörünün 2022 yılını deÄŸerlendirerek 2023 yılı beklentilerini paylaÅŸtı.

2022 Yılı Sektör DeÄŸerlendirmesi

Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında, AB‘nin yaptırımlarına, Rusya’nın AB’ye doÄŸal gaz ihracatında kesintiye giderek karşılık vermesi, AB’de gaz arz tedariÄŸinin azalması sonucunu doÄŸurdu. Bununla birlikte, yaÅŸanan küresel durgunluk, birçok AB çelik ÅŸirketini, üretim tesislerini kapatmak zorunda bıraktı. 2022 yılının ilk çeyreÄŸine bakıldığında, AB’li üreticilerin karşılayamadığı talebi Türk üreticilerinin karşılayacağı ve Türk çelik sektörünün krizden olumlu ÅŸekilde etkileneceÄŸi yönünde beklentiler oluÅŸtu. Ancak, ülkemizde AÄŸustos ayı itibariyle doÄŸalgaz ve elektriÄŸe getirilen zamlar sonucunda, Türk üreticiler faaliyetlerini kısmaya baÅŸladı ve kapasite kullanım oranları %51 seviyesine kadar geriledi. 2022 yılının 3. çeyreÄŸinde ülkemizde enerji maliyetlerinin artması, Türk çelik sektörünün krizden olumlu etkileneceÄŸi yönündeki beklentileri rasyonel olmaktan çıkardı. Bu koÅŸullar neticesinde, 2022 yılında; ana ihracat pazarımız olan AB’ye yönelik çelik ürünleri ihracatımızda; miktar bakımından %31, deÄŸer bakımından %27’lik bir gerileme yaÅŸanırken, toplam çelik ihracatımızda da bir önceki yıla göre miktar yönünden %23,5’lik, deÄŸer yönünden %15,7’lik gerileme kaydedildi. Çelik üreticilerimiz, ihracattaki bu düÅŸüÅŸ sonrasında kayıplarını telafi etmek amacıyla yeni pazar arayışlarına girerek özellikle Balkanlar gibi alternatif pazarlara yönelik ihracatlarını ciddi seviyelerde artırdılar. Ä°hracattaki azalışa karşılık, Rusya, Hindistan ve Çin’den dampingli fiyatlar ile yapılan çelik ürünleri ithalatının olaÄŸanüstü ölçülerde artması, çelik sektöründeki açığın büyümesinde; 2021 yılında %115 olan ihracatın ithalatı karşılama oranının, 2022 yılında %89 seviyesine kadar gerilemesinde etkili oldu.

2021 yılının Aralık ayında üretimde gözlenen düÅŸme eÄŸilimi, 2022 yılının ikinci yarısında %30 seviyelerine çıkarak ivme kazandı. Ham çelik üretiminde önceki yıla göre %13 oranında düÅŸüÅŸ yaÅŸayan Türkiye, dünya ham çelik üretimi sıralamasında, Almanya’nın ardından 8. sırada yer aldı. Üretimdeki düÅŸüÅŸ, kapasite kullanım oranlarına da yansıdı ve 2021 yılında %74,8 seviyesinde olan kapasite kullanım oranı, 2022 yılında %63,7 seviyesine geriledi.

2022 yılında nihai ürün tüketimi, imalat sanayindeki daralmanın etkisiyle %2,6 azalarak 32,5 milyon ton oldu. Toplam çelik ürünleri tüketimi içinde %30 olan ithal ürünlerin payı, yassı ürünlerde %49 gibi olaÄŸanüstü yüksek rakamlarda seyretmeye devam etti.

2023 Yılı Beklentiler

Türk çelik sektörü açısından rekor seviyelere ulaÅŸan 2021 yılındaki üretim ve ihracat performansının ardından, 2022 yılını çelik sektörümüz açısından olumsuz koÅŸulların hakim olduÄŸu kayıp bir yıl olarak deÄŸerlendirebiliriz. Bu olumsuzlukların arkasında her ne kadar Rusya-Ukrayna savaşı ve Çin’de artan pandemi vakaları gibi uluslararası krizler yatsa da, Türkiye’nin ham çelik üretiminin düÅŸmesindeki ve ihracat rakamlarının azalmasındaki baÅŸlıca sebep AÄŸustos ayında enerji maliyetlerinin artmış olmasıdır. Bunun neticesinde, 2022 yılında ülkemiz ile Uzak DoÄŸu ve Orta DoÄŸu ülkelerindeki üretim maliyetleri arasında oluÅŸan ciddi farklar yüzünden, Türk Çelik Üreticileri rekabet güçlerini kaybetti. Birçok üretici, üretim faaliyetlerini durdurmak mecburiyetinde kaldı. Bu durumun, 2023 yılında tekrarlanmaması ve yaÅŸanan kayıpların telafi edilmesi, çelik sektörümüz için büyük önem arz etmektedir.

2023 yılının ikinci ayı, Rusya- Ukrayna arasındaki savaşın belirsizliÄŸini koruması ile birlikte, küresel durgunluÄŸun devam edeceÄŸi deÄŸerlendirilmektedir. Ancak, 2023 yılında, söz konusu savaÅŸ koÅŸullarının hafiflemesine paralel olarak, piyasalardaki belirsizliklerin ortadan kalkması ve 2022 yılının son ayında düÅŸmeye baÅŸlayan enerji maliyetlerinin, yeni yılda da düÅŸüÅŸünü sürdürmesi ile kapasite kullanım oranlarının artış eÄŸilimi içerisine gireceÄŸi deÄŸerlendirilmektedir.

Korumacı ticaret politikalarının esnetilmesi ile dampingli ihracatın sonlandırılması sonucunda ülkemizin yeni kapasitelerinin uluslararası pazarda ve iç piyasada talep bulacağı öngörülmektedir. Bunun sonucunda 2023 yılında yeni kapasitelerin devreye girmesi ve mevcut kapasitelerin kullanımı sonucu, 2021 yılında ulaşılan rekor üretim seviyesi olan 40 milyon tonun üzerinde bir üretim hedeflenmektedir.

DiÄŸer taraftan, hâlihazırda AB’nin belirlediÄŸi hedeflerle paralel bir ÅŸekilde YeÅŸil Mutabakata uyum çalışmalarını sürdüren ülkemizin, 2023 yılının 1 Ekim tarihinde yürürlüÄŸe girecek olan Sınırda Karbon Vergisi ve bununla birlikte uygulamaya aktarılacak olan AB Emisyon Ticaret Sistemi’ne (ETS) uygun ulusal ETS programlarını oluÅŸturması, sektörümüzün rekabetçi gücünü korumasını teminen oldukça önem taşımaktadır. Bunun neticesinde, 2023 yılında, sektörün yeÅŸil dönüÅŸümü konusunda acilen somut adımlar atılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Veysel Yayan
Genel Sekreter
Türkiye Çelik Üreticileri DerneÄŸi